Cosplay Contest


การประกวดคอสเพลย์ เป็นกิจกรรมหลักกิจกรรมหนึ่งที่งานต่างๆนิยมจัดขึ้นในงานคอสเพลย์ ด้วยเป็นกิจกรรมที่เปิดโอกาสให้คอสเพลย์เยอร์ได้ขึ้นมาแสดงความสามารถในด้านต่างๆ โดยมีรางวัลมอบให้แก่ผู้ที่ชนะการประกวดนั่นเอง

รูปแบบการแบ่งประเภทการประกวดคอสเพลย์

ด้วยคอสเพลย์นั้นมีรูปแบบที่หลายหลาย ทั้งประเภทของคอสเพลย์ ทั้งวิธีการแสดงออกของคอสเพลย์เยอร์ รวมไปถึงจำนวนคนคอสเพลย์ในแต่ละเรื่องจึงมีการแบ่งประเภทการประกวด โดยคร่าวๆที่มักแบ่งเป็นคือ

  • แบ่งตามประเภทของคอสเพลย์: มีการแบ่งประเภทเช่น หมวดของคอสเพลย์การ์ตูนและเกม กับ คอสเพลย์ J-Rock การแบ่งประเภทนี้มีจุดประสงค์เพื่อสามารถตัดสินตามเอกลักษณ์ของชุดในแต่ละประเภทได้โดยตรง เพราะทั้งคอสเพลย์การ์ตูน เกม J-Rock นั้น ต่างก็มีเอกลักษณ์แตกต่างกัน มีจุดเด่นคนละแบบ
     
  • แบ่งตามจำนวนคนในทีม: เช่นแบ่งเป็น การประกวดคอสเพลย์เดี่ยว (ในที่นี้บางงานจะหมายถึง 1-3 คน) กับ การประกวดคอสเพลย์กลุ่ม ( จำนวนคนมากกว่า 1 คน หรือ 3 คนในบางงาน) จุดประสงค์ของการแบ่งการประกวดแบบนี้ คือ ทำให้คอสเพลย์ที่มาเดี่ยวนั้น ไม่เสียเปรียบแต่ต้น ลดความได้เปรียบเสียเปรียบในแง่จำนวนคน เพราะในการคอสเพลย์แบบกลุ่มนั้น ย่อมดูอลังการ ดูสวยงาม และสามารถแสดงออกลูกเล่นต่างๆได้ มากกว่าการคอสเพลย์เดี่ยว

 

รูปแบบการแสดงในการประกวดคอสเพลย์

การประกวดคอสเพลย์นั้น แต่ในละเวทีย่อมมีรูปแบบที่แตกต่างกันออกไป ขึ้นอยู่กับทางผู้จัดว่าต้องการเน้นการแสดงอะไรในการประกวดนั้นๆ ซึ่งรูปแบบการแสดงนั้น โดยหลักทั่วไปที่นิยม คือ

  • เน้นการขึ้นมาโพสท่า: คือ เป็นการขึ้นมาเพียงโพสท่าของตัวละครนั้นๆ โดยใช้เวลาไม่นาน ในการโพสท่าแบบนี้มักนิยมใช้ในการประกวดที่มีเวลาจำกัด หรือ มีจำนวนคนประกวดจำนวนมาก
     
  • เน้นการแสดงแบบเปิดอิสะ: คือ เป็นการให้เวลาราว 3-5 นาที แล้วแต่คอสเพลย์เยอร์ว่าต้องการจะแสดงอะไร บางคนอาจจะโพสอย่างเดียวเป็นพอ บางคนอาจจะมีการแสดงละคร เรื่องราวที่ตนเองคอส หรือ บางคนเลือกที่จะเต้นหรือร้องเพลงก็มี
     
  • เน้นการแสดงเต็มรูปแบบ: คือ การเน้นการแสดงที่เป็นเรื่องราวจริงจัง อาจจะถึงขั้นต้องมีฉาก หรือ เสียงเพลงประกอบในการแสดงนั้นๆด้วย รูปแบบนี้เวทีที่เด่นที่สุดคือ การประกวดรอบคัดเลือก World Cosplay Summit ในแต่ละปี
    (ตัวอย่างการแสดงจาก Thailand Comic Con 2014)

ขั้นตอนในการประกวดคอสเพลย์

ในแต่ละงานนั้น ล้วนมีขั้นตอนที่แตกต่างกัน บ้างก็มีหลายขั้นตอนกว่าจะได้ขึ้นเวที บางก็เป็นเพียงเปิดรับสมัครหน้างานก็มี ในบทความนี้จึงรวบรวมแต่ละขั้นตอนที่มีในการประกวดคอสเพลย์ โดยแต่ละงานนั้นไม่จำเป็นต้องมีครบในทุกขั้นตอนก็เป็นได้ และอาจจะมีขั้นตอนที่มากกว่านี้ก็เป็นได้เช่นกัน

  • การสมัคร: ในหลายๆงาน มักจะมีการเปิดรับสมัครล่วงหน้าก่อนวันงาน โดยมีระยะเวลาราว 1-2 เดือนก่อนหน้าที่จะถึงการประกวดคอสเพลย์ภายในงาน การสมัครนั้นอาจจะใช้วิธีเช่น กรอกข้อมูลผ่านเวป, ส่งทาง Email, ปรินท์ใบสมัครส่งทางไปรษณีย์ ฯลฯ แล้วแต่ว่าแต่ละงานจะเปิดช่องในการรับสมัครอย่างไรบ้าง บางงานอาจจะมีการระบุช่วงอายุว่าอนุญาตให้อายุเท่าไรสมัครได้ในบางงานจะมีการขอเพิ่มเติมนอกจากชื่อจริง นามสกุล เช่น รูปของคอสเพลย์เยอร์ที่เคยคอส รูปต้นแบบของตัวที่จะคอส เป็นต้น
    การรับสมัครล่วงหน้านั้น มีตุดประสงค์เพื่อสามารถระบุจำนวนคนที่จะประกวดได้ล่วงหน้า ทำให้สามารถเตรียมเวลา เตรียมอะไรต่างๆในเวทีได้โดยง่าย แต่อาจจะมีจุดด้อยคือ บางครั้งคอสเพลย์เยอร์ที่ส่งใบสมัครล่วงหน้ามา ก็ทำชุดไม่เสร็จเมื่อถึงงานจริงก็มี

    ด้วยเหตุนี้ การสมัครจึงมีการเปิดรับสมัครหน้างานด้วยในบางงาน ซึ่งส่วนหนึ่งอาจจะเกิดมาจากจำนวนคนประกวดมีน้อยกว่าที่คาดไว้ จึงเปิดโอกาสคอสเพลย์เยอร์ที่มาเดินเล่นในงาน สามารถขึ้นเวทีการประกวดภายในงานได้

  • การคัดเลือก (Audition): มักใช้กับงานประกวดใหญ่ๆ ที่มีผู้สนใจประกวดจำนวนมาก จนต้องมีการจัดรอบคัดเลือกเพื่อไปประกวดในวันงานจริงอีกที ซึ่งในการออดิชั่นนั้น แต่ละงานก็มีรูปแบบแตกต่างกันไป บ้างก็เป็นการเน้นแสดงโชว์ที่จะขึ้นไปงานจริง บ้างก็เป็นเชิงสัมภาษณ์ในเรื่องราวที่เกี่ยวกับคอสเพลย์
  • การประกวดรอบที่ 1: มักใช้กับงานประกวดที่มีเวลามากและต้องการเน้นกิจกรรมนี้ นั่นคือ จะมีการประกวดคอสเพลย์แบ่งเป็นรอบแรกก่อน แล้วจึงมีการประกาศผู้เข้ารอบในการประกวดรอบสุดท้ายต่อไป ในการประกวดรอบแรกนี้ มักจะไม่เน้นทุ่มลงไปทันที เพราะงานจะพยายามเน้นไปที่การประกวดรอบสุดท้ายมากกว่า เช่น ในรอบแรกอาจจะเป็นเพียงโพสท่า และในรอบสุดท้ายเปิดให้มีการแสดงก็เป็นได้รูปแบบนี้นิยมใช้ในอดีต แต่ในปัจจุบัน ด้วยเหตุว่าทำให้งานต้องใช้เวลายืดเยื้อมาก บางงานมีการแบ่งเป็น 2 วันก็มี ทำให้การประกวดหลังๆไม่ค่อยนิยมใช้ในรูปแบบนี้ โดยนิยมใช้วิธีประกวดรอบเดียวและตัดสินผลทีเดียวเลย
  • การประกวดรอบสุดท้าย: ในขั้นตอนนี้ อาจจะหมายถึงการประกวดรอบเดียวเลยก็ได้ หากไม่มีการแบ่งรอบ ซึ่งการประกวดนั้นก็จะทำการประกวดตามขั้นตอนที่เป็นไป ซึ่งจะเป็นการแสดงต่อหน้าผู้ชมและกรรมการคอสเพลย์ เพื่อตัดสินผลคะแนนหาผู้ชนะต่อไป

 

เกณฑ์การให้คะแนนการประกวดคอสเพลย์แบบกรรมการคอสเพลย์

แต่ละเวทีย่อมแตกต่างกันไปว่าจะมีหัวข้อใดบ้าง ทั้งยังหมายถึงการเน้นน้ำหนักของคะแนนของแต่ละประเภทว่างานนั้นเน้นอะไรเป็นสำคัญ หัวข้อที่นิยมใช้ในการเป็นเกณฑ์ คือ

  • ความเหมือน: เป็นเกณฑ์ที่ขาดไม่ได้ในการประกวดคอสเพลย์ เพราะความเหมือนนั้นเป็นจุดเด่น และ เอกลักษณ์ของการเป็นคอสเพลย์ตามความหมาย ความเหมือนนั้นจะตัดสินโดยดูจากองค์ประกอบต่างๆ เช่น ชุด เสื้อผ้าอุปกรณ์เสริม รวมไปถึงท่าทางการแสดงออก ว่าเหมือนต้นแบบมากน้อยเพียงใดในข้อนี้นั้น กรรมการคอสเพลย์บางครั้งจะมีปัญหา เพราะว่าเรื่องราวในการประกวดนั้นมีจำนวนมาก ยากที่กรรมการจะรู้จักทุกๆเรื่อง ดังนั้น การสมัครโดยส่งรูปต้นแบบมาล่วงหน้า หรือ การแจ้งล่วงหน้าในการสมัครว่าจะคอสตัวใดนั้น จะช่วยให้งานหรือกรรมการสามารถเตรียมข้อมูลล่วงหน้าได้
    ในหัวข้อนี้ อาจจะมีปัญหาในการตัดสินได้กับ คอสเพลย์ออริจินอล ที่บางครั้งไม่มีต้นแบบที่สามารถเทียบได้
  • ความสวยงาม: เป็นเกณฑ์ตัดสินโดยดูว่าชุด อุปกรณ์เสริมต่างๆนั้นมีความสวยงามอย่างใดบ้าง จริงอยู่ที่ความสวยงามนั้นบางครั้งก็โดนต้นแบบบีบไว้เป็นข้อจำกัด (เช่น ตัวละครชุดเรียบง่าย ย่อมไม่สวยเท่ากับตัวละครที่มีชุดหรูหรา) แต่ก็สามารถมองได้แน่ว่า เช่น การใช้ผ้าเหมาะกับตัวละครนั้นๆไหม เลือกสีผ้าได้สวยมากน้อยแค่ไหน รวมไปถึงการแต่งหน้า ทำผมต่างๆ
  • การแสดง: อาจจะตัดสินว่าโพสท่าได้เหมือนต้นแบบแค่ไหน หรือ แสดงได้ดีแค่ไหน ในบางงานอาจจะเน้นน้ำหนักมาที่หัวข้อนี้สูงหากเป็นการประกวดที่มีการแสดงในรูปแบบที่จริงจัง
  • ตรงธีมของงาน: เป็นเกณฑ์เสริมขึ้นมาขึ้นอยู่กับงานนั้นๆ เช่น งานที่มีธีมของเทศกาลต่างๆ หรือ อาจจะเป็นหัวข้อ เช่น คอสเพลย์เทศกาลปีใหม่ คะแนนก็อาจจะตัดสินโดยดูว่าคอสเพลย์เยอร์สามารถแสดงออกว่าการคอสนั้นเกี่ยวกับเทศกาลปีใหม่ได้มากน้อยแค่ไหน เป็นต้น

สำหรับน้ำหนัก สัดส่วนของคะแนนนั้น อาจจะแตกต่างกันไปในแต่ละงาน ซึ่งก็ส่งผลต่อผลการตัดสินได้อยู่เหมือนกัน เช่น หากเราคอสเพลย์ขึ้นประกวดโดยเน้นการแสดง โอกาสที่จะชนะในงานที่เน้นการแสดงเป็นหลัก ย่อมสูงกว่า งานที่เน้นเรื่องของชุด เสื้อผ้า แต่งกายนั่นเอง

เกณฑ์มาตรฐานมักนิยมเป็น
ความเหมือน : 30 คะแนน
ความสวยงาม: 30 คะแนน
การแสดง: 30 คะแนน
ตรงธีม: 10 คะแนน

เกณฑ์การให้คะแนนแบบการลงเสียง หรือ โหวต

การโหวตนั้น เป็นอีกวิธีในการตัดสินผลการแข่งขัน โดยอาจจะใช้วิธีคือการแจกใบลงคะแนนให้กับผู้ร่วมงานนั่นเอง ซึ่งในรูปแบบนี้มักนิยมใช้ในการตัดสินหา ผู้ชนะถูกใจมวลชน หรือ Popular Vote เสียมากกว่าในบางเวที เพราะการโหวตนั้นหากจัดการระบบได้ไม่ดีนั้นอาจจะมีการปั่นคะแนนโหวตขึ้นมาได้

 

การแบ่งประเภทการรับรางวัลของการประกวดคอสเพลย์

โดยปกติแล้วรูปแบบจะมีใหญ่ๆคือ

  • แบ่งเป็นอันดับผู้ชนะเลิศที่ 1 ที่ 2 และที่ 3: เป็นรูปแบบที่นิยมมากที่สุด คือการให้รางวัลแก่ผู้ที่ได้คะแนนสูงสุด ไล่ลงมาตามลำดับ
  • แบ่งเป็นผู้ชนะแต่ละประเภท: เช่น ผู้ชนะเลิศประเภทการแสดงดีเด่น ผู้ชนะเลิศชุดสวย รูปแบบนี้จุดประสงค์เพื่อให้มีการกระจายรางวัลตามความเด่นของแต่ละคนไป และไม่สร้างความรู้สึกแพ้ชนะของลำดับของรางวัลมากจนเกินไป

 

รางวัลของการประกวดคอสเพลย์

  • เงินรางวัล: หรือมักเรียกตามแบบฉบับว่า ทุนการศึกษา โดยมาตรฐานเฉลี่ยแล้ว รางวัลจะอยู่ในระดับ 10,000 บาทสำหรับผู้ที่ชนะเลิศ (สูงสุดที่เป็นสถิติตอนนี้คือ เงินรางวัลชนะเลิศ 100,000 บาท งาน Oishi Cosplay 4 World Cosplay Summit)
  • ของรางวัล: จะเน้นไปที่สิ่งของที่มีมูลค่าทางจิตใจ เช่น ถ้วยรางวัล ใบประกาศเกียรติคุณ ฟิกเกอร์ ของสะสมต่างๆ รวมไปถึงของหายากต่างๆ

ทั้งนี้ ท้ายสุดแล้วรางวัลเป็นเรื่องของความสามารถของผู้จัดว่าจะให้สิ่งใดนั่นเอง สำหรับบางงานอย่าง World Cosplay Summit รอบคัดเลือกนั้น รางวัลในท้ายสุดก็คือ การไปประเทศญี่ปุ่นในฐานะตัวแทนคอสเพลย์ไทย เป็นต้น

 

รูปแบบอื่นๆของการประกวดที่ก้ำกึ่งที่จะเรียกว่าเป็นการประกวดคอสเพลย์

ด้วยแต่ละงานก็พยายามพัฒนาการประกวดให้แตกต่าง พัฒนา หรือมีเอกลักษณ์ของตนเอง การประกวดคอสเพลย์จึงเริ่มมีรูปแบบใหม่ๆเกิดมามากขึ้น และมีวิธีการดำเนินการที่แตกต่างกว่าความเข้าใจเดิมๆของการประกวดคอสเพลย์ เช่น

  • การประกวดถ่ายภาพคอสเพลย์เยอร์: ที่จะเปิดโอกาสให้คอสเพลย์เยอร์ ไปถ่ายรูปในฉากที่เตรียมไว้ให้โดยตากล้องของงาน แล้วจึงมีการนำรูปที่ถ่ายมาตัดสินผลอีกที ซึ่งมีความก้ำกึ่งระหว่างการตัดสินจากตัวคอสเพลย์เยอร์โดยตรง หรือ รูปถ่ายคอสเพลย์เยอร์
  • การประกวดภาพถ่ายคอสเพลย์: เป็นการเปิดโอกาสให้คอสเพลย์เยอร์ส่งรูปของตนเองลงประกวด หรือ อาจจะหมายถึงตากล้องคอสเพลย์ส่งรูปคอสเพลย์เยอร์ที่จนถ่ายส่งประกวดก็เป็นได้
  • การประกวดเต้นคอสเพลย์: ที่เป็นการประกวดโดยให้คอสเพลย์แสดงเต้นนั่นเอง โดยรูปแบบนี้ก้ำกึ่งระหว่างการเน้นไปที่ความเหมือน หรือ การแสดงความสามารถทางการเต้น เป็นหลัก

โดยการประกวดนั้นอาจจะใช้วิธีกรรมการตัดสิน หรือ โหวตนั้นขึ้นอยู่กับทางผู้จัดอีกที (การโหวตนั้น อาจจะมีการโหวตผ่านทางเวปไซท์ได้ด้วย)

(ตัวอย่างหน้าคะแนนโหวตผ่านทางเวปไซท์)

ดูเพิ่มเติม